विजयकुमार
शनिबार कान्तिपुरमा प्रकाशित विजयकुमार पान्डेको लेख
संविधानसभाको निर्वाचन परिणाम आएको धेरै कालसम्म, संविधान निर्माणको विषयलाई लिएर हाम्रो समाजमा ‘पटमूर्ख’ र ‘नामी विद्वान्’ कहलिएकाहरूबीच मैले खासै अन्तर देखिनँ । बडा गहिरो तवरले बुझ्नुपर्ने कुरा के छ भने- दुई नितान्त भिन्न राजनीतिक दर्शन मिलेर एउटा संविधानको निर्माण कदापि र कहिले पनि हुन सक्दैन । संविधानसभाको गठन भएको डेढ वर्ष बितिसक्दा पनि मैले त्यस विषयमा न त एक अक्षर पढें, न कसैको एक शब्द सुनें । संविधानका आधारभूत विषयवस्तुको जग नै नहाली ‘छाना’ छाउने हास्यास्पद सामूहिक मूर्खतामा भाग नलिएकामा मलाई ठूलो सन्तोष छ । व्यक्तिगत सन्तोषको यस अवस्थाका निम्ति मेरो आफ्नो ज्ञान होइन, आदरणीय गणेशराज शर्माज्यूको अचुक सल्लाह
जिम्मेवार छ । संविधानसभाको निर्वाचनपछि प्रतिक्रिया लिन जाँदा उहाँले भन्नुभएको थियो, ‘विजयजी, कम्तीमा दुई वर्षसम्म मलाई त्यस विषयमा केही नसोध्नु । हुनसक्छ भने त्यस अवधिमा संविधान निर्माणको विषयमा आफू पनि कुनै टेलिभिजन कार्यक्रम नबनाउनु र लेख नलेख्नु । यी नेताहरूलाई लागेको मात नओर्लिएसम्म तर्क, कानुन र संविधानका कुरा बेकार छ ।’
मैले गणेशराजजीको सल्लाहलाई शिरोधार्य गरें । चुपचाप बसें । पछि गएर, टेलिभिजन कार्यक्रम ‘ठूला भ्रम, सत्य साधारण’ निर्माण गर्ने कर्ममा म एक सामान्य निष्कर्षमा पुगें र त्यही निष्कर्षलाई चैत २६, २०६७ मा कान्तिपुर दैनिकमा यो स्तम्भको श्रीगणेश गर्दा ‘तर, यदि, किन्तु, चिन्तु, परन्तु, सम्भावना’ आदि जस्ता रक्षात्मक शब्दको बैसाखी नटेकिकन भनें, ‘दुई नितान्त भिन्न राजनीतिक दर्शनहरू मिलेर एउटा संविधान आजसम्म न संसारमा कहीं बनेको छ, न बन्ने छ ! हो, पक्कै पनि, भिन्नभिन्न राजनीतिक दर्शनका गुणहरूलाई एकै संविधानमा एक हदसम्म राख्न नसकिने होइन, तर कुनै पनि संविधानमा राजनीतिक दर्शनको ‘प्राधान्य’ चाहिँ एउटै राजनीतिक दर्शनको मात्र हुनसक्छ ।’ नेपाली कांग्रेसका प्रखर नेता गगन थापाले सबैले सुन्ने, बुझ्ने शब्दमा भनेका छन्, ‘कि त यो संविधानसभाले लोकतान्त्रिक दर्शनको प्राधान्य भएको संविधान बनाउने छ, होइन भने यो संविधानसभाले कहिले पनि, कुनै पनि संविधान बनाउने छैन ।’
यस पृष्ठभूमिमा, म हाल संविधानसभाभित्र होइन, बाहिर चुलिएको ‘शासकीय स्वरूप’ सम्बन्धी बहसमा प्रवेश गर्न चाहन्छु । पुस २० गते कान्तिपुर दैनिकमा सम्पादक सुधीर शर्मा स्वयंको प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीको पक्षमा उभिएको लेख प्रकाशनमा आएपछि तत् सन्दर्भमा राजनीतिक र बौद्धिक क्षेत्रको बुद्धि-विलासमा व्यापक बढोत्तरी भएको छ । चार वर्षअघि सुरु हुनुपर्ने काम अबेरै भए पनि प्रारम्भ भएको छ । संविधान निर्माणको जग नै नहाली छाना छाउन सकिन्न भन्ने सामान्य ज्ञान मूर्ख र विद्वान् दुवैथरीमा एकैपटक आउन थालेको हल्का-हल्का लक्षण देखिन थालेका छन् । अबेरै भए पनि, जे भएको छ, शुभ भएको छ । आज, आदरणीय पाठकहरूको सुविधाका निम्ति म केही कुरा बुँदागत रूपमा राख्न चाहन्छु । यी बुँदाहरूलाई पार नगरी ‘शासकीय स्वरूप’ को ब्यान्डबाजा बजाउन निरर्थक अभ्यास हुने छ । Read the rest of this entry »











Recent Comments