सानो छँदा, मामाघरको दसैँ

cutie

दसैँमा 'गून्यू चोलो' दिँदा.....:)

त्यो बालापनको सम्झना जो हरदम रम्छ मनमा
त्यो मिठो मधुर मुस्कान आहा चचल बचपन
जो बितिसक्यो छुटिसक्यो एकपटक छाउने बचपन
फेरी कहिल्यै नआउने बालापन बाकिँ छ एउटै बचपनको याद
नसक्छ भुल्न भुलाउन बीच बचपन हजुरआमाको साथ

दशैँ आयो र अब झन्डै झन्डै गयो पनि । दशैँभरी घरमा ‘भाँडा मझुवा’को काम अझै जारी छ । यसपाला मामाघर गइएन । घरबाट कतै निस्किएन पनि । बच्चा बेलाको रमाईलो सम्झिँदा लाग्छ त्यो रमाईलो अब कहिल्यै आउँदैन । खै त्यो मामाघरको रौनक ? खै बाराही थान जाने हुटहुटी ? अनि खै िपंग खेल्ने रहर ?

मामाघरको त्यो सान । बुवाको ‘आरएक्स’ बाइकमा अगाडी बसेर मामाघर जानुको मज्जा कम हुँदैन थियो । टिकाको दिन या भोलिपल्ट म बुवा भन्दा अगाडी बसेर बाईकका् ह्यान्डल समाउँथे । लाग्थ्यो, काठमाडौंको गोठाटार देखि भक्तपुरको बागेश्वरी सम्म बाटामा हिँडेने मान्छेले मलाई नै हेरीरहेका हुन्छन् ।

मोटरसाइकल मामाघरसम्म पुग्दैन थियो । सात मिनेट जति ओरालो झरेपछि आउने लंगडा मामाको पसलमा बुवाको बाइक राखेर हामी मामाघर जान्थ्यौँ, अध्यारोमा छामछामछुमछुम गर्दै । मोटरसाईकलमा बुवा र ममि मात्रै जाँदा भने म दिदीसँग बसमा जान्थेँ । त्यसो गर्दा बसबाट झरेर मामाघरसम्म पुग्न एकघन्टा उकालो उक्लिनु पथ्र्यो । मनपोखरीदेखि मामाघरसम्मको हिँडाईको रमाइलो कम्ती हुँदैनथियो । धेरैजसो हाम्रै मामाघर जाने आफन्त भेटिन्थे । छोरी धेरै भएको मामाघरमा पाहुना निस्फिकि्र हुन्थे ।

हामी उही उमेर हाराहारीका भुर्राहरुको माझमा म अलि गमक्क परेर बस्थेँ । प्राय सधैँ मामाघर जाँदा सानो मामाको भैँसी बिरामी हुन्थ्यो । ममि, सानीमाहरु पीर गरिरहने । त्यसको हामी भुरालाई बाल मतलब ।

दसैँमा प्राय सधैँ अध्यारोमा पुगिन्थ्यो मामाघर । हजुरआमाको त्यो फराकिलो पिँडीमा टिका लगाउन गएकाहरु फैलिएर बस्थे । ९५ कटिसक्नु भएको हजुरबा दिउँसो त राम्रो सँग मान्छे चिन्नु हुदैँन थियो । राति टिका लगाइदिने कुरै भएन । टिकाको दिन राती मामाघर बस्ने छोरी चेली भान्जा भान्जी मात्रै ५० जना भन्दा बढी हुन्थे । तर मामाघरमा पाहुना जति भएपनि हजुरआमा हुँदा सम्म छोरी र भान्जीहरुको खुट्टामा माइजुहरुले तेल लगाइदिने चलन थियो ।

तलातला भएको आँटीमा बसेर हामी ठूलो कसौँडीमा भात पकाएको हेरिरहन्थ्यौं । मलाई ठूलो दियो घरमा साँझको बत्ति बालेको असाध्यै मनपथ्र्यो । धुपौरोमा ध्यू र कपूर हालेर बाहिर सम्म घन्टी बजाउँदै मामाको छोरी तुलसीको मोठ सम्म आइपुग्दा रहर लाग्थ्यो । त्यही सिको गरेर मैले पनि घरमा रहर नपुगुन्जेल साँझको बत्ति त्यसैगरी बालेको थिएँ ।

हजुरआमा मामाघरमा धेरै जसो दही चिउरा केरा दिनुहुन्थ्यो । मलाई हजुरआमाको दाहिने आँखा अमिताब बच्चनको देब्रे आँखा जस्तै लाग्थ्यो । बिचरी हजुरआमालाई अमिताब बच्चन भनेको को हो के थाहा ।

कुरा गर्दा नाकको देबॆ पोरामा देब्रे हातकै चोर औँला राखेर कुरा गर्ने हजुरआमाको बानी हामी सबैलाई मनपथ्र्यो । म सानीमाहरु घर आउनु भएको बेला हजुरआमालाई जिस्काउँथे पनि हजुरआमाकै पारामा ‘हुई बाबु’ भनेर । हजुरआमाले सबैभन्दा मन पराएको ज्वाईँ मेरो बुवा । बागेश्वरीमा धेरैले बुवालाई चिन्थे ‘दाहाल भिनाजु’ भनेर । कसैले म जाडो बिदामा गएको बेला दाहाल भिनाजुको कान्छी छोरी भनेर चिनाईदिँदा आफ्नो सान नै अर्को हुन्थ्यो ।

अँ साँच्चै बच्चा हुँदा मामाघरको दसैँमा रमाइलो हुन्थ्यो, भोलिको उज्यालो कहिले हुन्छ र हामी भूराले आफ्ना आफ्ना लुगा एकअर्कामा देखाउने । राम्रो लूगाको कम्पिटिसनमा सधैँ मैले नै जितेँ की जस्तो लाग्थ्यो ।

सधैँजस्तो मामाघर भरीमा मेरो दसँैको नयाँ लुगा अरुको भन्दा विशेष हुन्थ्यो भन्ने लाग्थ्यो मलाई (सबै केटाकेटीलाई सायद त्यसतै लाग्छ की खोइ) ।

हजुरबुवा लगभग सय मिटर लामो पिँडीको बीचको खाटमा बस्नुहुन्थ्यो । खाटमा अटाउने अरु चार पाँचजना जति ज्वाईँहरु बस्न पाउँथे । भुराहरुलाई प्राय जस्तो पीडीमा सुकुलमाथि । म बुवाको काखमा लुसुक्क बसिसक्थेँ । बुवाहरुलाई चिया आउँदा मलाई पनि सँगै आउँथ्यो ।

बेलुकी खानापछि भाँडा माझ्ने बेलामा धारोमा खेल्न मलाई मज्जा लाग्थ्यो । खरानीले माझिने भाँडाको चमक अहिलेको पि्रलले धोए भन्दा ज्यादा चहकिलो हुन्थ्यो ।

भोलि बिहान फराकिलो आँगनमा हलुवावेदको फेदमा हामी सबै टिका लगाउन फिजारिएर बस्थ्यौँ । जिउभरी दाद आएको हजुरबाको शरिरबाट सदाबहार घ्यूको गन्द आउँथ्यो । हजुरआमाले टिकाको थाली नजिकै राखिदिएपछि हजुरबा ठूला मान्छेदेखि टिका लगाउन सुरु गर्नु हुन्थ्यो ।

‘को बाबु’ टिका लगाइदिनेको निधार नचिनेपछि हजुरबा हजुरआमालाई सोध्नुहुन्थ्यो । ‘ए, माइली को हुन् यिनी ?’ भनेर हजुरआमाले फलानो भनेपछि सम्बन्धित ठाउँको बुढापाकाको हालखबर सोध्नुहुन्थ्यो । अनि फेरी एकछिन पछि नजिकै त्यही मान्छे गयो भने ‘को बाबु तिमी ?’ भन्नु हुन्थ्यो । म हजुरबालाई जिस्काउन बेलाबेला नजिक गइरहन्थे । सानीकान्छी की छोरी भनेपछि ए भन्नु हुन्थ्यो । अनि फेरी उही पारा । हामी भुर्राहरु हजुरबाको मान्छे बिसर्िरहने बानीमा आफू आफू जिस्काएर हास्थ्यौँ ।

टिका लगाइसकेपछि खाना खाएर म मामाघरको धारोमा खेलिरहन्थे । घरमा पानीको साह्रै अभाव भएकोले मलाई हाम्रो घरको पनि आँगनमै धारो भइदिए हुन्थ्यो नि भन्ने खुबै रहर लाग्थ्यो । ठूलो मामाको घरको आँगनमै जोडिएको धारामा म घरिघरि मुख धुने, हातगोडा ढुंगामा राखेर धुने गरिरहन्थेँ । मामाहरु जिस्काएर मलाई ‘यसपालि मंसिरमा भान्जीलाई एउटा भान्जी ज्वाईँ खोजेर खुट्टाको पानी खानुपर्छ’ भन्नुहन्थ्यो । मलाई बिहे गरिदिने भन्ने कुरा सुनेर रमाइलो लाग्थ्यो ।

हजुरबा, हजुरआमा, मामा, माइजुले टिका लगाएर पैसा दिएपछि टन्न खल्ती बोकेर हामी त्यो सानो घन्टी फूलको बार हुँदै मामाघरको ओरालो झथ्र्यौँ । म मनमनै आशा गथेँ जाडो विदामा पन्ध्र दिन बस्ने गरी मामाघर आउँछु ।

जाडो बिदामा मामाघर जानुको मज्जा बेग्लै । हजुरआमासँग मामाघरको पछाडी पट्टि गहिरोमा पर्नेे नेवारको ठूलो धारोमा लुगा धुन जाँदा मलाई धेरै जस्तो सुन्तला दिनुहुन्थ्यो । हजुरआमाको ‘ब्रेन ट्युमर’ भएपछि देब्रे हात नाडी भन्दा तल राम्रो सँग चल्दैन थियो । म हजुरआमालाई लुगा धुन सघाउँथे । लुगा धोइसकेपछि हजुरआमाले सधैँ अमला साबुनले नुहाइदिनु हुन्थ्यो । मैले त्यो साबुन हजुरआमाले बाहेक आजसम्म कसैले प्रयोग गरेको देखेको छैन ।

तर अब अहिलेको दसैँ ।

के रमाइलो छ खै यो दसैँको ।

ठूलोमामाहरु तल भक्तपुर झर्नु भयो । सानोमामा माथि गाउँमै भएपनि हजुरबा हजुरआमा हुँदाको जस्तो कुनै रमाइलो छैन । हजुरबाले एउटा सानो झार उमि्रन नदिने आँगनभरी घाँस भरिएको छ । त्यति ठूलो घर आँगनमा जम्मा बस्ने मानिस सानोमामा र माईजु । के भ्याएर र सकेर गर्नु । पोहोर साल जाँदा रमाइलै लागेको थियो ।

हजुरबा, हजुरआमा, त्यो बालापनको मामाघरको रौनक खुबै मिस भयो । हजुरआमा त्यही सनुँस भएको कोठाबाट दहीचिउरा खुवाउन केरा झिकेर आउनुहुन्छ की जस्तो लाग्यो । हजुरबा त्यही सुन्तलाको बोटमुनिको घाँस गोडिरहनु भएको छ कि जस्तो लाग्यो । तर फगत त्यो सूदुर स्मिृतिका रमाइला हुन् ।

सानो मामाको घर अगाडीको हलवेदको रौनक हराए जस्तै मामाघरको रौनक पनि बिस्तारै मधुरो हुँदै गएको छ । हजुरबा हजुरआमा नहुँदा पनि मामा माइजुको मायामा कुनै कमी आएको होइन । तर पनि मामाघर जाने हुटहुटि अहिले छैन । सायद उमेर सँगै रमाइलो गर्ने परिवेश फेरियो ।

तर मेरो प्यारो बागेश्वरीको मामाघर मेरी असल हजुरआमा सम्झिँदा मलाई त्यही सूदुर अतीत याद आइरहेको छ । आँखाभरी ती अप्ठ्यारा मामाघर जाने खोल्साखोल्सी याद आइरहेछ । मन त्यसै त्यसै चाचल भएर हजुरआमाको काखमा लुटुपुटुलुटु गर्न खोज्दै छ ।

Advertisements

3 thoughts on “सानो छँदा, मामाघरको दसैँ

  1. Nice article. I could very well visualize the surroundings in your blog post. The post just reminds me of my childhood, dashain, mamaghar etc. The Dashain these days could be equally eventful and merrier if you visit the relatives who would be glad to see you around.

  2. सायद यसैको नाम हो परिवर्तन । बित्यो त्यो बितिगयो । नयाँ र पुरानाका सम्वन्ध नै होला जीवन । पढ्दा निक्कै रमाईलो लाग्यो र दायित्व बोध भएको छ ।

जवाफ लेख्नुहोस्

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल्नुहोस )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल्नुहोस )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल्नुहोस )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल्नुहोस )